Gov expired domain diye satılan şey, gerçek bir .gov uzantılı domain değildir. .gov yalnızca doğrulanmış ABD kamu kurumlarına verilir; süresi dolan bir .gov ne açık artırmaya çıkar ne de boşa düşer. Listelerde bu adla gördüklerin iki türdür: bir kamu kurumunun eskiden kullandığı .com, .org ya da .net uzantılı domainler ve devlet sitelerinden link almış sıradan domainler. Bunlar satın alınabilir, ama ayrı bir kontrol ister ve kendine özgü bir riski vardır.
.gov uzantısı kimlere verilir
.gov uzantısının kayıt kurumu (registry), ABD’nin federal siber güvenlik kurumu CISA’dır. Kayıt kurumunun kendi sitesi get.gov’daki uygunluk sayfası net konuşur: .gov domainler yalnızca ABD’deki kamu kuruluşlarına verilir ve ücretsizdir. Federal kurumlar, eyaletler, kabile yönetimleri, ilçeler, şehirler, özel idareler ve okul bölgeleri başvurabilir. Bir şirket ya da bir kişi başvuramaz.
Kayıt kurumunun kurallarından üçü bu konuyu doğrudan ilgilendirir:
- Önce doğrulama yapılır. Başvuru, arkasındaki kuruma bakılarak incelenir. .com silinince olduğu gibi “ilk gelen alır” düzeni yoktur.
- Ticari kullanım yasaktır. Kurallara göre .gov domain, özel kişi ya da kuruluşlara yarar sağlayan reklam gibi ticari amaçlarla kullanılamaz. Affiliate site tam olarak budur.
- Süresi dolan ad satılmaz, silinir. .gov domainler yıllık dönemlerle yenilenir. Kayıt kurumuna göre ad sunucusu çalışmayan bir domain süresi dolunca hemen silinir. Diğerlerinde kayıt firması (registrar), domaini askıya almadan ya da silmeden önce kuruma ulaşmak için yoğun çaba gösterir.
Expired domain pazarını besleyen yenileme süresi, kurtarma dönemi ve silinme bekleme aşaması herkese açık uzantılara aittir. .gov adını yalnızca uygun bir kurum isteyebilir. Bu yüzden hiçbir backorder servisi onu senin için yakalayamaz, hiçbir pazar yeri de listeleyemez.
.gov.tr ve .edu.tr domain alınabilir mi
Türkiye’de de durum aynı yöne bakar. TRABİS’in belgeli alan adı tahsisi sayfasına göre gov.tr ve edu.tr, belgeyle tahsis edilen uzantılar arasındadır.
| Uzantı | Kime tahsis edilir | İstenen belge |
|---|---|---|
| gov.tr domain | Kamu kurum ve kuruluşları | Kurumun yetkili makamının imzaladığı resmi talep yazısı |
| edu.tr domain | Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yükseköğretim kurumları | Başvuru sahibinin yetkilisinin imzaladığı talep yazısı |
Yani bu iki uzantı para verip alınan uzantılar değildir. Bir kamu kurumu ya da tanınan bir üniversite değilsen başvurun kabul edilmez. Biri sana “düşmüş gov.tr domain” satmayı öneriyorsa önce bu sayfayı oku. Kurallar değişebilir; güncel halini TRABİS’ten doğrula. Herkese açık .tr uzantılarında süreç farklıdır, onu .com.tr domain ne zaman düşer yazısında anlattık.
Başka ülkelerin devlet uzantılarında da kuralı o ülkenin kayıt kurumu koyar. .edu için de aynısını yap: bir teklife inanmadan önce uzantıyı yöneten kurumun uygunluk kurallarını oku.
Gov expired domain list diye satılan şey ne
Gov expired domain list araması seni bu vaadi veren sayfalara götürür. İçlerinde iki tür domain bulunur.
Bir kamu kurumunun eskiden kullandığı, açık uzantılı domainler. Belediyeler, bakanlıklar ve kamu kaynağıyla yürüyen projeler bir kampanya, bir etkinlik ya da bir proje için .com, .org veya .net uzantılı ad alır. Proje bitince kimse yenilemez. Domain normal süreçten geçer ve herkes gibi sen de alabilirsin. “Gov” etiketini hak eden tek grup budur.
Devlet sitelerinden link almış domainler. Bir belediye sayfasında adı geçen yerel işletme, bir kurumun kaynak gösterdiği araştırma projesi. Domainin kendisi hiçbir zaman kamuya ait olmamıştır. Link profilinde birkaç .gov sayfası olduğu için bu adla satılır. Edu gov backlink vaadinin başka bir ambalajıdır.
İddia nasıl doğrulanır
Üç kontrol çoğu durumu çözer.
- Arşivi oku. Domaini Wayback Machine’de aç. İlk kayıtlara, orta yıllara ve site kapanmadan önceki son kayıtlara bak. Aradığın şey kurumun adı, resmi siteye giden bir alt bilgi ve konuya uyan içeriktir. Sonra kapanıştan sonrasına bak: bu domainlerin çoğu bir kez daha alınmış ve spamle doldurulmuştur. Adımlar Wayback Machine rehberinde var.
- Linki veren sayfayı aç. Bir metrik aracında .gov uzantılı yönlendiren domainleri (referring domain) sayıp bırakma. Link canlı bir sayfanın gövdesinde mi, yoksa eski bir PDF’te ya da yorum alanında mı? Sayfa hâlâ duruyor mu? Linkleri tek tek değerlendirmenin yolunu backlinkli domain yazısında anlattık.
- Açık .gov listesine bak. Kayıt kurumu bütün .gov domainlerin listesini get.gov’da yayımlar ve her gün günceller. Listede her adın yanında ait olduğu kurum da yazar. Biri gerçek bir .gov adı sattığını söylüyorsa ve ad listedeyse, o ad o kuruma aittir.
Bir örnekle düşün. Diyelim bir satıcı, eskiden bölgesel bir sağlık kampanyasına ait olan bir .org öneriyor. Arşivde on yıl boyunca kampanya sayfaları görüyorsun, alt bilgide sağlık müdürlüğünün adı var. Sonra bir boşluk, ardından başka dilde bir yıl süren kumar sayfaları geliyor. Kamu geçmişi gerçek, sonrasındaki spam dönemi de gerçek. Kararı ikincisi verir.
Tek bir domain için hunter.domains’teki domain kontrol aracı arşivi yıllara yayarak okur, kara liste kontrollerini yapar, en güçlü yönlendiren domainleri ve çapa metinlerini (anchor text) tek raporda gösterir. Eski sahibin kamu kurumu olup olmadığını söylemez; onu arşivdeki sayfalardan sen okursun.
Risk: Google bu örneği kendi veriyor
Google’ın spam politikaları expired domain abuse kavramını şöyle tanımlar: süresi dolmuş bir domainin satın alınıp, kullanıcıya çok az değer sunan ya da hiç değer sunmayan içerikle, öncelikle arama sıralamalarını manipüle etmek için yeniden kullanılması. Google’ın verdiği örneklerden biri, eskiden bir devlet kurumunun kullandığı sitede affiliate içerik yayımlamaktır.
Gov expired domain için bilinen plan da budur: eski bir kamu sitesinin adını al, üzerine ticari içerik koy. Eski bir domaini yeni ve gerçekten yararlı bir site için kullanmak bu politikanın kapsamına girmez. Ama yeni konu eskisinden uzaklaştıkça bunu savunmak zorlaşır. Genel tablo expired domain riskleri yazısında.
İki sorun daha var:
- Karışıklık. Eski linklerden gelen ziyaretçi resmi bir hizmet bekler. Resmi görünen ama resmi olmayan bir site, form ya da telefon numarası arayan insanı yanıltır.
- Ad hakları. Bir kurumun ya da programın adı korunuyor olabilir. Bu hukuki tavsiye değildir; temel bilgiler domain marka riski yazısında.
Böyle bir domain ne zaman mantıklı bir alım olur
Şu koşulların hepsi sağlanıyorsa eski bir kamu projesinin domaini iyi bir alım olabilir:
- Uzantı herkese açık ve domain normal süreçle düşmüş.
- Arşiv tek ve tutarlı bir geçmiş gösteriyor, sonrasında spam dönemi yok.
- Ad bir kurumu değil, bir konuyu anlatıyor.
- Aynı konuda gerçek bir site kuracaksın. Eski bir geri dönüşüm kampanyasının adı ciddi bir geri dönüşüm rehberine dönüşebilir. Aynı adın üzerine kredi teklifleri koymak olmaz.
- Site, bağımsız olduğunu ve resmi kaynak olmadığını açıkça yazıyor.
hunter.domains’teki canlı liste spam geçmişine göre zaten süzülmüştür. Hangi kontrollerin yapıldığını taramanın nasıl çalıştığı sayfasında görebilirsin.
Sık sorulan sorular
Gov expired domain satın alınabilir mi?
Hayır. .gov uzantısını CISA yönetir ve adları yalnızca doğrulanmış ABD kamu kuruluşlarına verir. Süresi dolan bir .gov herkese açılmaz. Satın alınamaz, backorder ile yakalanamaz, açık artırmada kazanılamaz.
Gov.tr uzantılı domain nasıl alınır?
Gov.tr belgeli tahsis edilen bir uzantıdır. TRABİS’e göre kamu kurum ve kuruluşlarına verilir ve kurumun yetkili makamının imzaladığı resmi talep yazısı istenir. Özel bir şirket ya da kişi bu uzantıyı alamaz. Güncel koşulları TRABİS’ten doğrula.
Edu gov backlink daha mı değerli?
Uzantı yüzünden değil. Bir linkin değeri, linki veren sayfanın değeri kadardır: sayfa canlı mı, konuyla ilgili mi, linki neden vermiş? Sayfayı aç ve başka herhangi bir link gibi değerlendir.
Eski bir kamu sitesinin domainine site kurmak riskli mi?
Evet, çoğu expired domainden daha riskli. Google, expired domain abuse politikasında eski bir devlet kurumu sitesinde affiliate içerik yayımlamayı örnek olarak verir. Aynı konuda, gerçekten yararlı ve bağımsız olduğunu açıkça söyleyen bir site ise farklı bir durumdur.
