Domain süresi sorgulama, bir domainin bitiş tarihini whois ya da RDAP kaydından okumaktan ibarettir. Kayıtta üç tarih ve bir durum kodu bulursun. Bunları doğru okursan domainin ne zaman sona erdiğini ve ne zaman boşa düşebileceğini kabaca tahmin edebilirsin. Tek bir tarih yetmez, çünkü bitiş tarihi geçtikten sonra domain hemen silinmez.
Whois ve RDAP nedir
Whois, bir domainin kayıt bilgilerini sorgulayan eski ve düz metin çıktı veren protokoldür. RDAP ise onun yeni nesil karşılığıdır, aynı bilgiyi yapılandırılmış biçimde (JSON) verir. İkisinde de aynı alanları görürsün: kayıt firması (registrar), tarihler, nameserver adresleri ve durum kodları.
Sorgu için tek bir yer yok. Kayıt firmalarının kendi whois sayfaları var, bağımsız sorgu siteleri var, bir de ICANN Lookup aracı var. Hangisini kullanırsan kullan, kaynağın kayıt kurumundan (registry) geldiğine dikkat et. Eski ya da önbellekli bir sonuç yanlış tarih gösterebilir.
Adım adım domain süresi sorgulama
Bir domainin süresini beş adımda öğrenebilirsin:
- Bir whois ya da RDAP sorgu aracı aç ve domaini uzantısıyla birlikte yaz.
- Kayıt firmasını ve "registry expiry date" alanını bul. Bu, domain bitiş süresi sorgulama için bakacağın tek tarihtir.
- Durum kodlarını oku. Yalnızca
okyazıyorsa domain normal çalışıyordur. Süre bitimiyle ilgili bir kod varsa bitiş tarihi çoktan geçmiş demektir. - Güncelleme tarihine bak. Yakın bir tarih, kayıtta yakın zamanda bir değişiklik olduğunu gösterir.
- Sonucu tarayıcıdan kontrol et: domain açılıyor mu, açılıyorsa eski içerik duruyor mu? Kayıt firmaları süre dolduktan sonra sayfayı park sayfasıyla değiştirebilir.
Örneğin sorgu bir bitiş tarihi gösteriyor ve durum ok ise sahip yenilemiş ya da yenileme süresindedir ve henüz bir işlem yapılmamıştır. Aynı tarih geçmişte kalmış ve kod redemptionPeriod ise artık domain geri sayımdadır.
Sorgu sonucundaki tarihler: kayıt, güncelleme, bitiş
Bir sonuçta genelde şu üç alan bulunur:
- Creation date (kayıt tarihi): domainin ilk kaydedildiği gün. Domain yaşı sorgulama için bu alana bakarsın.
- Updated date (güncelleme tarihi): kaydın en son değiştiği gün. Yenileme, nameserver değişikliği ya da durum değişikliği bunu güncelleyebilir.
- Registry expiry date (bitiş tarihi): domainin yenilenmezse sona ereceği gün. Domain süresi ne zaman bitiyor sorusunun cevabı budur.
Domain yaşı konusunda bir uyarı: domain bir kez silinip yeniden kaydedildiyse kayıt tarihi sıfırlanır. Yani whois’teki tarih, sitenin ya da linklerin yaşını değil, mevcut kaydın yaşını gösterir. Eski bir domainin gerçek geçmişini görmek için Wayback Machine’e bakman gerekir.
Durum kodunu okumak
Whois çıktısındaki durum kodları (EPP status) domainin şu an hangi aşamada olduğunu söyler. Bitiş tarihi tek başına yanıltıcıdır, durum kodu ise gerçek tabloyu gösterir. Üç kod süre bitimiyle ilgilidir:
| Kod | Anlamı | Ne kadar sürer |
|---|---|---|
| autoRenewPeriod | Yenileme süresi (grace period), sahip normal fiyatla yenileyebilir | 0–45 gün, kayıt firmasına göre değişir |
| redemptionPeriod | Kurtarma dönemi, domain DNS’ten çıkarılmıştır, yalnızca eski sahip geri alabilir | 30 gün |
| pendingDelete | Silinme bekleme aşaması, kimse yenileyemez ya da kaydedemez | 5 gün |
Diğer kodların (clientHold, clientTransferProhibited gibi) ne demek olduğunu whois durum kodları yazısında tek tek anlattık. Burada önemli olan şu: redemptionPeriod ya da pendingDelete görüyorsan domain düşmeye yaklaşıyor demektir.
Bitiş tarihinden düşme gününü tahmin etmek
gTLD uzantılarında (.com, .net, .org ve çoğu genel uzantı) süreç ICANN kurallarına göre işler. Bitiş tarihinden sonra sırasıyla yenileme süresi, 30 günlük kurtarma dönemi ve 5 günlük silinme bekleme aşaması gelir. Sonra registry domaini siler ve domain ilk gelen alır kuralıyla herkese açılır.
Yenileme süresinin uzunluğunu kayıt firması belirler. Çoğu firma yaklaşık 30 ile 45 gün arasında bir süre uygular, bu yüzden tahminin bir aralık olur. Varsayımsal bir örnek: bitiş tarihi 10 Kasım olan bir domain için:
- Yenileme süresi 30 gün ise: 10 Aralık’ta kurtarma dönemi başlar, 9 Ocak’ta silinme bekleme aşaması başlar, 14 Ocak civarında domain düşer.
- Yenileme süresi 45 gün ise: aynı zincir 25 Aralık, 24 Ocak ve 29 Ocak civarına kayar.
Düşme anı .com ve .net için genellikle ABD Doğu saatiyle öğleden sonra, yani 19:00 UTC civarındadır. Bu, Türkiye saatiyle 22:00’dir. Ayrıntılı zamanlama için domain ne zaman düşer yazısına, tüm aşamaların sırası için domain süresi bitince ne olur yazısına bak.
Tahminin iki şekilde boşa çıkabilir. Sahip domaini yenileyebilir, ya da kayıt firması domaini yenileme süresi içinde açık artırmaya çıkarabilir. Artırmada satılan domain alıcıya geçer ve hiç düşmez. Bu yüzden tahmin yerine takip daha güvenlidir: pendingDelete aşamasına giren domainleri silinmek üzere olan domainler listesinden izleyebilirsin.
.tr uzantıları için sorgu
.tr uzantıları ICANN yaşam döngüsünü izlemez. Kuralları TRABİS belirler. Süre dolunca isim askıya alınır ve sahibinin yenilemesi için en fazla 60 gün vardır. Ardından yenilemenin mümkün olmadığı 30 günlük bir silinme dönemi gelir. Silindikten sonra isim yaklaşık bir ay yeni başvurulara kapalı kalır, sonra tahsise yeniden açılır.
TRABİS, tahsise yeniden açılan isimlerin listesini yayımlar. Güncel kuralları ve sorgu ekranını trabis.gov.tr üzerinden doğrula, çünkü süreler değişebilir. Ayrıntılar için .com.tr domain ne zaman düşer yazısına göz at.
Gizlenmiş whois ve sınırları
2018’den beri çoğu kayıtta sahip bilgileri gizlenir. Ad, e-posta ve adres yerine "redacted" ya da kayıt firmasının vekil bilgisini görürsün. Ama tarihler, kayıt firması, nameserver adresleri ve durum kodları açık kalır. Süre sorgulamak için bu yeterlidir.
Sınırları da bil:
- Sorgu aracı önbellekten eski bir sonuç gösterebilir. Önemli bir karar vermeden önce sonucu ikinci bir kaynaktan doğrula.
- Ülke uzantılarında alan adları ve süreçler farklı olabilir. Bunun için ilgili kayıt kurumunun kendi sorgu sayfasını kullan.
- Whois sana domainin neden askıda olduğunu söylemez, yalnızca kodu gösterir.
- Geçmiş sahipleri görmek için whois geçmişi sorgulama gibi ayrı bir kaynak gerekir.
Her gün binlerce domaini tek tek sorgulamak zahmetlidir. hunter.domains her gün taranan listelerden süresi dolan ve silinmek üzere olan domainleri tek ekranda gösterir, böylece bitiş tarihini elle aramak zorunda kalmazsın.
Sık sorulan sorular
Domain süresi ne zaman doluyor, nereden bakılır?
Whois ya da RDAP sorgusundaki "registry expiry date" alanına bak. ICANN Lookup gibi bir araç ya da kayıt firmanın whois sayfası yeterlidir. Kendi domainin ise kayıt firmasının panelinde de aynı tarihi görürsün.
Whois’te bitiş tarihi geçmiş ama domain neden çalışıyor?
Bitiş tarihi geçtikten sonra yenileme süresi başlar ve sahip domaini normal fiyatla yenileyebilir. Bazı kayıt firmaları bu sırada siteyi hemen kapatmaz. Durum kodunu kontrol et: clientHold ya da redemptionPeriod yoksa domain hâlâ aktif olabilir.
Domain kaç yaşında, nasıl öğrenilir?
Whois’teki "creation date" alanı mevcut kaydın başlangıcını gösterir. Domain daha önce silinip yeniden kaydedildiyse bu tarih gerçek yaşı yansıtmaz. Geçmişi görmek için Wayback Machine’de ilk yakalama tarihine de bak.
