Domain yakalama (drop catching), silinen bir domainin kayıt kurumunda serbest kaldığı anda onu kaydetme yarışıdır. Bu yarışı genelde elle kayıt yaptıran kişi değil, aynı anda çok sayıda otomatik istek gönderen bir yakalama servisi kazanır. İyi bir isim istiyorsan işin nasıl çalıştığını bilmen gerekir, çünkü doğru yolu seçmek hem paradan hem zamandan tasarruf ettirir.
Domain yakalama nedir: düşme anında kayıt yarışı
Süresi dolan bir domain hemen serbest kalmaz. .com ve .net gibi genel uzantılarda sırayla yenileme süresi (grace period), kurtarma dönemi (redemption period) ve silinme bekleme aşaması (PendingDelete) yaşanır. Bu aşamaları ayrıntılı görmek için domain süresi bitince ne olur yazısına bakabilirsin. PendingDelete tam 5 gün sürer. Bu sürede kimse domaini yenileyemez, kurtaramaz ya da kaydedemez.
Beş gün bitince kayıt kurumu (registry) domaini siler ve isim ilk gelen alır kuralıyla herkese açılır. Buna boşa düşme (drop) denir. .com ve .net için günlük boşa düşme, ABD Doğu saatiyle öğleden sonra, yaklaşık 19:00 UTC civarında çalışır. Bu, Türkiye saatiyle 22:00 eder. Gün ve saat ayrıntıları için domain ne zaman düşer yazısı var.
Yarış tam bu andadır. Aynı domaini isteyen birçok kişi ve yazılım, silinme anından hemen sonra kayıt isteği gönderir. İlk isteği kabul edilen kazanır. Domain yakalama, bu yarışı kazanmak için kurulmuş bir hizmet türüdür.
Büyük servisler neden kazanır
Kayıt işlemi bir kayıt firması (registrar) üzerinden yapılır. Büyük yakalama servisleri tek bir hesapla yetinmez. Çok sayıda akredite kayıt firması hesabı işletirler ve her hesaptan ayrı ayrı istek gönderirler. Böylece aynı domain için çok daha fazla yakalama şansı doğar. Tam rakamlar servisten servise değişir ve çoğu zaman açıklanmaz.
Elle kayıt yaptıran kişi ise tek bir kayıt firmasının arayüzünden, tek bir istekle yarışır. Sayfayı yenileyip kaydet düğmesine basmak, otomatik sistemlerle aynı hızda olamaz. Bu yüzden iyi bir isim için elle yarışmak çoğu zaman kaybedilmiş bir yarıştır.
Servislerin avantajı yalnızca hesap sayısından gelmez. İzledikleri domainlerin düşme gününü bilirler ve istekleri hazır bekletirler. Sen listeye bakıp karar verene kadar onların sistemi çoktan çalışıyordur.
İki yaklaşımı yan yana koyunca fark daha net görünür:
| Ölçüt | Elle kayıt | Yakalama servisi |
|---|---|---|
| İstek sayısı | Tek kayıt firması, tek istek | Çok sayıda kayıt firması hesabından ayrı istekler |
| Hız | Tarayıcı ve insan tepkisine bağlı | Otomatik, düşme anına hazır |
| Maliyet | Yalnızca normal kayıt ücreti | Backorder ücreti, rekabet varsa artırma bedeli |
| Uygun olduğu domain | Düşük değerli, rakipsiz isimler | Aranan, rekabeti yüksek isimler |
| Risk | Domain başkasına gider, kaybın yok | Artırmada fazla ödeme riski |
Örnek bir senaryo düşün. Kullandığın niş için güzel bir .com domaini PendingDelete aşamasına girdi ve 5 gün sonra düşecek. Aynı isim için üç kişi daha DropCatch’te backorder vermiş olsun. Domain yakalansa bile doğrudan sana gitmez, herkesin katıldığı üç günlük artırmaya çıkar. Yani elle hız yarışını kaybetmenin yanı sıra, servisle bile kazanmanın garantisi yoktur. Bu yüzden hazırlık, hızdan daha çok iş görür.
Elle kayıt ne zaman işe yarar
Elle kayıt her durumda boş değildir. Şu durumlarda makul bir şansın olabilir:
- Domain kimsenin dikkatini çekmeyen, düşük değerli bir isimse. Rakip olmayınca hız önemini kaybeder.
- Domain için hiçbir yakalama servisinde backorder yoksa ve düşme günü sakin geçiyorsa.
- Ülke kodlu bir uzantıyla uğraşıyorsan. Bu uzantılar kendi kurallarını koyar ve genel uzantıların yaşam döngüsünden tamamen farklı olabilir. Süreci, sürelerini ve kuralları kayıt kurumunun resmi sayfasından doğrulamalısın.
- Aradığın şey belirli bir isim değil de uygun bir isimse. Alternatifin çoksa kaybetmek pahalıya gelmez.
Buna karşın backlinkli, yaşlı ya da kısa ve akılda kalan bir isimde elle kayıt neredeyse hiç kazandırmaz. O ismi senden önce başkaları da fark etmiştir.
Yakalama servisleri nasıl çalışır
Mantık basittir. Bir domain için servise backorder verirsin. Bu, "bu domain düşerse benim adıma yakala" demektir. Servis domainin silinme anında kendi kayıt firması hesaplarıyla istek gönderir. Yakalarsa domain senin hesabına geçer. Yakalayamazsa DropCatch gibi servislerde ücret alınmaz. Backorder mantığını domain backorder nedir yazısında daha ayrıntılı anlattık.
İşin ikinci yarısı da önemlidir. Bazı servisler partner kayıt firmalarından özel envanter alır, yani bu domainler ayrıca servisin kendi kanalında satışa çıkar. Ayrıca birçok kayıt firması, süresi dolan domaini yenileme süresindeyken açık artırmada (auction) satar. Böyle satılan domain alıcıya geçer ve hiç düşmez. Dolayısıyla yakalama her zaman gerçek bir düşme anı yarışı anlamına gelmez. Hangi domainlerin artırmaya çıkıp hangilerinin çıkmadığını süresi dolan her domain artırmaya çıkar mı yazısında bulabilirsin.
Servis seçerken yakalama gücü, ücret modeli, desteklenen uzantılar ve artırma türüne bakmalısın. Bu ölçütlerle servisleri karşılaştıran yazımız: en iyi backorder servisleri.
Maliyet ve artırmaya dönüşme
Maliyet servise göre değişir, bu yüzden güncel fiyatı her zaman servisin kendi sitesinden doğrulamalısın. Örnek olarak DropCatch’te standart bir backorder, yazım tarihinde 59 dolardır ve yalnızca domain yakalanırsa tahsil edilir. DropCatch ayrıca daha ucuz backorder sunan bir Discount Club katmanı işletir. Bu katmanda yakalama önceliği daha düşüktür. Servisi daha yakından tanımak istersen DropCatch rehberine bak.
Asıl dikkat edilecek nokta, aynı domain için iki ya da daha fazla kişi backorder verirse ne olduğudur. DropCatch’te böyle bir domain, herkesin katılabildiği üç günlük açık artırmaya gider. Yani popüler bir domainde backorder ücreti sabit kalsa da asıl maliyet artırmada ortaya çıkar. Ödeyeceğin tutar, rakiplerin tekliflerine (bid) göre belirlenir.
Özetle üç ayrı maliyet kalemi olabilir: backorder ücreti, artırma bedeli ve alındıktan sonraki ilk yenileme. Üçünü de baştan hesaba kat. Örneğin bir domain için artırmada ne kadar vereceğini önceden belirle. Tavanı aşan teklif, o isme duyduğun heyecanın bedelidir, değerinin değil.
Bireysel alıcı için gerçekçi strateji
Tek başına çalışan bir alıcı olarak büyük servislerle hız yarışına girmemelisin. Onun yerine şunları yap:
- Önce domaini seç, sonra yakalamayı düşün. Birçok kişi yakalama yöntemine odaklanır, oysa değeri domainin geçmişi belirler. Yakalamak istediğin ismin arşivine, backlink profiline ve spam geçmişine bak.
- Tavan fiyat belirle. Rekabetin yüksek olduğu bir domain için artırmada en çok ne ödeyeceğine önceden karar ver ve ona uy. Tavanı aşan domainin yerine başka bir domain bul.
- Düşme günü tek bir isme bağlanma. Aynı gün düşen çok sayıda domain vardır. Birkaç alternatifi izlemek, birinin başkasına gitmesi durumunda elini güçlendirir.
- Servis ve artırma kanallarını birlikte kullan. Bazı domainler hiç düşmeden artırmaya çıkar. Yalnızca düşme anını beklersen bu fırsatları kaçırırsın.
- Silinmek üzere olan domainleri önceden izle. PendingDelete aşamasındaki domainler hangi isimlerin yakında düşeceğini gösterir. hunter.domains’te silinmek üzere olan domainler listesine ve günlük taranan expired domain listesine bakıp geçmişi temiz olanları ayırabilirsin. Filtrelerin nasıl çalıştığını nasıl çalışır sayfasında açıkça anlatıyoruz.
Bu stratejinin amacı hız yarışını kazanmak değil, doğru domaini makul bir fiyata almaktır. Hızda kaybettiğin yerde bilgi ve hazırlıkla öne geçebilirsin.
Sık sorulan sorular
Domain yakalama yasal mı?
Domain yakalama, kayıt kurumlarının kurallarına uygun yürütüldüğü sürece yasal bir iştir. Servisler akredite kayıt firmaları üzerinden çalışır. Marka hakkı ise ayrı bir konudur: bir markayla aynı ya da çok benzer bir domaini kötü niyetle kaydedersen UDRP süreciyle domain elinden alınabilir. Bu bir hukuki tavsiye değildir, kararsız kaldığında bir uzmana danış.
Düşen domaini kendim yakalayabilir miyim?
Teknik olarak evet. Düşme anında elle kayıt yapmayı deneyebilirsin. Ama değerli bir domain için büyük servislerin otomatik sistemleriyle yarışman zordur. Düşük değerli ya da kimsenin backorder vermediği domainlerde şansın daha yüksektir.
Yakalama servisleri ne kadar ücret alır?
Her servisin kendi modeli vardır. DropCatch’te standart backorder yazım tarihinde 59 dolardır ve yalnızca yakalanırsa tahsil edilir. Diğer servislerin ücretleri değişebilir, bu yüzden güncel tutarı servisin sitesinden kontrol etmelisin. Birden fazla kişi aynı domaini isterse artırma bedeli de eklenir.
