Domain erişim engeli sorgulama için resmi yol, Erişim Sağlayıcıları Birliği’nin (ESB) e-Devlet’teki hizmetidir. ESB bu hizmeti şöyle tanımlıyor: “Bu hizmetle, bir internet adresine, Birliğe ulaşan hangi kararla erişimin engellendiğini öğrenebilirsiniz.” Türk kitlesine yönelik bir site kurmak için expired domain ya da ikinci el domain alacaksan, bu sorguyu teklif vermeden önce yap.
Aşağıda sorgunun nasıl yapıldığını, sonucun ne anlama geldiğini ve engelli bir domainle karşılaşırsan ne yapabileceğini bulacaksın. Bu yazı hukuki danışmanlık değildir. Somut bir karar için bir avukata danış.
Erişim engeli nedir, kara listeden farkı ne?
Erişim engeli, bir mahkeme ya da yetkili bir merci kararıyla Türkiye’deki internet servis sağlayıcılarının belirli bir adrese erişimi kapatmasıdır. Karar ESB’ye ulaşır, erişim sağlayıcılar da uygular. ESB’nin sık sorulan sorularına göre karardaki adres açıkça yazılmalıdır: bir URL, bir alan adı ya da bir IP adresi.
Kara liste ise başka bir şeydir. Spamhaus DBL ve SURBL gibi listeler, spam veya zararlı yazılımla ilişkilendirilen domainleri toplar. Bunlar daha çok e-posta ve güvenlik filtrelerini etkiler, herhangi bir hukuki kararla ilgileri yoktur. Bir domain Spamhaus’ta temiz görünüp Türkiye’de erişime kapalı olabilir, tersi de mümkündür. Kara liste kontrolünü domain kara liste sorgulama yazısında anlattık. Burada yalnızca hukuki erişim engeline bakıyoruz.
| Erişim engeli | Kara liste (Spamhaus, SURBL) | |
|---|---|---|
| Kim koyar | Mahkeme ya da yetkili merci kararı | Liste işleten kuruluş |
| Neyi etkiler | Türkiye’den siteye erişimi | Çoğunlukla e-posta ve güvenlik filtrelerini |
| Nereden sorgulanır | ESB, e-Devlet üzerinden | Listenin kendi sorgu sayfasından |
| Kim kaldırır | Kararı veren merci | Listenin kendi kaldırma süreci |
Domain erişim engeli sorgulama adım adım
ESB’nin kendi sitesi seni doğrudan e-Devlet’teki “ESB Web Sitesi Erişim Engeli Sorgulama” hizmetine yönlendiriyor. e-Devlet’in arama kutusuna bu adı yazarak da bulabilirsin. Süreç kısa:
- e-Devlet’e giriş yap. Hizmet kimlik doğrulaması istiyor. e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı ya da internet bankacılığı ile girebilirsin.
- Adresi gir. Almayı düşündüğün domaini yaz. Alan adı düzeyindeki bir engel bütün siteyi kapsadığı için önce alan adının kendisini sorgula.
- Sonucu oku. Engel varsa sonuç, adrese Birliğe ulaşan hangi kararla erişim engeli getirildiğini gösterir. Ekranın biçimi zamanla değişebilir. Önemli olan, adres için bir karar bilgisinin dönüp dönmediğidir.
- Kaydını tut. Birden fazla aday domainin varsa sonuçları not et. Birkaç hafta sonra açık artırma bittiğinde aynı domaine tekrar bakmak isteyebilirsin.
Siteyi tarayıcıda açmak yetmez mi?
Expired domainlerde yetmez. Süresi dolmuş bir domain çoğu zaman hiçbir sayfa yayınlamıyor. Kayıt firması (registrar) siteyi durdurmuş, domain zone dışına çıkmış olabilir. Yani site Türkiye’den açılmıyorsa bunun sebebi engel olmayabilir, açılıyorsa da bir park sayfası görüyor olabilirsin. Kesin bilgi için e-Devlet sorgusunu kullan. Domainin bugünkü durumunu ayrıca whois sorgulama aracıyla görebilirsin.
Sonuç ne anlama gelir?
ESB’nin sık sorulan sorularında iki önemli bilgi var.
Engel yalnızca Türkiye’den erişimi kapsar. ESB’ye göre erişimin engellenmesi tedbiri, ilgili adreslere Türkiye’den erişimle sınırlı uygulanır ve site yurt dışından erişilebilir kalır. Kitlen tamamen yurt dışındaysa bu engel seni doğrudan etkilemeyebilir. Türkçe bir site kuracaksan ise ziyaretçilerinin büyük kısmı siteye ulaşamaz.
Alan adı engeli bütün siteyi kapsar. ESB, alan adının sitedeki yayının tamamına denk geldiğini, URL’nin ise tek bir sayfayı gösterdiğini açıklıyor. Kararda yalnızca belirli bir URL varsa engel o sayfayla sınırlı kalır. Kararda alan adı varsa, domainde ne yayınlarsan yayınla Türkiye’den açılmaz.
Engel Google sıralamasını etkiler mi?
Google bu konuda bir açıklama yayınlamıyor, o yüzden buna net bir cevap veremeyiz. Asıl sorun pratik: Türkiye’deki ziyaretçi siteye giremezse sıralaman ne olursa olsun trafik gelmez, gelen de geri döner.
Expired domain alırken neden önemli?
Engel kararı bir adrese bağlıdır, sahibine değil. ESB’nin anlattığı süreçte domainin sahibinin değişmesi, engeli kaldıran bir adım olarak geçmiyor. Domain süresi dolup düştü (drop) ve başka birinin eline geçti diye engelin kendiliğinden kalktığını varsayma.
Bunun bedelini en çok, geçmişte Türkiye’de yasaklanan türden içerik yayınlamış domainleri alanlar öder. Diyelim ki bir domainin arşivinde son iki yıl Türkçe bahis sayfaları görünüyor. Bu domaini Türk kitlesine yeni bir site kurmak için alırsan, sorgu yapmadan önce hem engel riskini hem de spam geçmişini üstlenmiş olursun. Arşivdeki bu tür işaretleri domain spam geçmişi yazısında ayrıntılı anlattık.
Sırayı şöyle kur:
- Arşive bak: konu ya da dil değişmiş mi, bahis, ilaç ya da yetişkin içeriği var mı?
- Erişim engelini e-Devlet’ten sorgula.
- Kara listeleri ve Google indeksini kontrol et.
- Ancak bunlardan sonra teklif ver.
hunter.domains taradığı listelerde kumar, ilaç ve yetişkin içerikli spam yayınlamış domainleri zaten eliyor, ama erişim engeli sorgusu e-Devlet girişi istediği için bu adımı senin yapman gerekiyor. Bir domainin arşiv geçmişini, spam ve kara liste kontrollerini tek raporda görmek istersen domain kontrol aracını kullanabilirsin.
Domainde engel çıkarsa ne yapabilirsin?
En basit seçenek o domaini almamak. Henüz satın almadıysan kaybın yok.
Domain zaten senindeyse ESB’nin sık sorulan sorularındaki bilgi şu: ESB, mahkeme kararıyla getirilmiş bir engeli kendiliğinden kaldıramaz. Karar hakkında bilgi almak ya da kaldırılmasını istemek için kararı veren merci ile iletişime geçmen gerekir. Sorgu sonucundaki karar bilgisi, hangi merciye başvuracağını bulmanın başlangıç noktasıdır. Oradan sonrası hukuki bir süreç ve her dosya farklı. Bir avukata danışmadan adım atma. Güncel süreç için ESB’nin sitesindeki sık sorulan sorular bölümüne bak.
Almadan önceki kontrol listesine ekle
Erişim engeli sorgusu birkaç dakikanı alır ve yalnızca Türk kitlesine yönelik siteler için gerçekten önemlidir. Yine de bunu her Türkçe proje için standart bir adım yap. Tam liste için expired domain alırken dikkat edilecekler yazısına, genel tablo için expired domain riskleri yazısına bakabilirsin.
Aday ararken işin bir kısmını hazır bulmak istersen, spam ve dil değişimi filtresinden geçmiş temiz geçmişli domainler listesiyle başlayabilirsin.
Sık sorulan sorular
Erişim engeli sorgulama ücretsiz mi?
e-Devlet’teki ESB hizmet sayfasında bir ücret bilgisi yok. Kimliğini doğrulayıp giriş yapman yeterli. Sorgu bir adrese hangi kararla erişim engeli getirildiğini gösterir.
Erişim engeli olan bir domain satın alınır mı?
Teknik olarak alınabilir, çünkü engel domainin kaydını değil Türkiye’den erişimi etkiler. Ama Türk kitlesine yönelik bir site kuracaksan domain bu haliyle işine yaramaz. Engeli kaldırmak, kararı veren merci ile yürütülen hukuki bir süreçtir ve sonucu garanti değildir.
Domain düşüp yeniden kaydedilince erişim engeli kalkar mı?
Bunu varsayma. Karar adrese bağlıdır ve ESB’nin anlattığı süreçte sahip değişikliği engeli kaldıran bir adım olarak yer almıyor. Domaini almadan önce sorgula. Engel varsa durumu kararı veren mercie sormak gerekir.
Erişim engeli Google sıralamasını etkiler mi?
Google bununla ilgili bir açıklama yayınlamıyor. Asıl etkisi pratik: engel Türkiye’den erişimi kapattığı için Türk ziyaretçiler siteye giremez. Türkçe bir site için bu, sıralamadan bağımsız olarak trafiğin büyük kısmını kaybetmek demektir.
